چند راه برای درمان کیست تخمدان

کیست تخمدان

کیست تخمدان چیست؟

پیش از بررسی راه‌های درمان این بیماری، به معرفی مختصری از تخمدان و عملکرد آن می‌پردازیم.

تخمدان قسمتی از سیستم تولیدمثل زنان است. تخمدان‌ها در پایین شکم و در دوطرف رحم قرار دارد. زنان دارای دو تخمدان هستند یکی در سمت راست و دیگری در سمت چپ. همچنین این تخمدان‌ها هستند که هورمون استروژن و پروژسترون را تولید می‌کنند.

اندازه تخمدان یکی بوده و شکل آنها شبیه به بادام است. تخمک‌ها که در تخمدان‌ها رشد می‌کنند و بالغ می‌شوند، در دوره‌های عادت ماهیانه در طول سال‌ها باروری زن و تا پیش از یائسگی به مرور آزاد می‌شوند.

تا اینجا اطلاعات کافی در مورد تخمدان حاصل شد. در ادامه به تعریف کیست می‌پردازیم.

به کیسه‌هایی که درونشان از مایع پر شده است، کیست گفته می‌شود. در برخی از مواقع، این مایع خون یا چرک است که ممکن است شرایط بیمار را خطرناک‌تر کند. کیست تخمدان نیز به همین شکل است. در این کیست، کیسه‌هایی با غشای نازک از مایعات پر می‌شوند. این کیسه‌های پر شده از مایع، در نهایت در تخمدان قرار می‌گیرد. اندازه کیست تخمدان می‌تواند به کوچکی یک نخود فرنگی یا به بزرگی پرتقال باشد. کیست تخمدان غالباً در زمان تخمک گذاری ایجاد می‌شود.

لازم به ذکر است که بیشتر کیست‌های تخمدان کوچک و بی خطر هستند. البته امکان تشکیل این کیسه‌های پر از مایع، در هر سنی وجود دارد.

 

علل به وجود آمدن کیست تخمدان چیست؟

در برخی از مواقع فولیکول‌ها در طول تخمک گذاری پاره نمی‌شوند. سپس تخمکی آزاد نکرده و مایعات بیشتری درون خود ذخیره می‌کند. به بدین ترتیب کیست فولیکولی تشکیل می‌شود. در دیگر موارد، فولیکول تخمک را آزاد کرده اما کیسه حل نمی‌شود و دوباره بسته می‌شود. این دفعه با خون و مایعات دیگر پر می‌شود. به این نوع کیست “جسم زرد” یا “کورپوس لتئوم” می‌گویند. همچنین کیست‌های به وجود آمده در هر کدام از این شرایط از نوع “کیست‌های فانکشنال” هستند. که این نوع شایع‌ترین کیست تخمدان است.

از طرفی دیگر محققان معتقدند که داشتن زمینه ارثی و خانوادگی، درجه‌های پایین التهاب، رشد غیرنرمال در دروان جنینی و دیابت احتمال ابتلا به کیست‌های تخمدان را افزایش می‌دهد.

 

کیست تخمدان

 

علائم کیست تخمدان چیست؟

اغلب کیست‌های تخمدان، کوچک بوده و فاقد علائم هستند. اما گاهی ممکن است فرد علائم زیر را داشته باشد:

  • داشتن احساس بادکردگی، درد، ورم و فشار در ناحیه زیر شکم
  • اگر کیست بترکد، فرد دچار دردی شدید و ناگهانی می‌شود.
  • اگر کیست تخمدان موجب چرخیدن تخمدان شود، بیمار درد شدید توام با حالت تهوع داشته باشد.

از جمله علائم نادر دیگر:

  • احساس درد در ناحیه لگن
  • درد خفیف در قسمت کمر و ران‌پا
  • مسدود شدن روده و مثانه
  • احساس درد هنگام رابطه جنسی
  • افزایش وزن

انواع کیست تخمدان

 ۱.کیست‌های فانکشنال

این کیست‌ها خود دو نوع  هستند:

کیست‌های فولیکولی: هر زنی دو تخمدان دارد. تخمک از این قسمت‌ها به درون رحم رفته تا با اسپرم لقاح کند. برای اینکه از تخمک محافظت شود، درون فولیکول ساخته می‌شود. زمانی که تخمک آزاد می‌شود فولیکول نیز می‌ترکد. در برخی از موارد فولیکول مایع درونش را تخلیه نمی‌کند. یا حتی پس از آزاد سازی تخمک، مایعات را جمع می‌کند. دربرخی از موارد اصلا تخمکی آزاد نمی‌کند. کیست‌ها می‌توانند خود به خود تشکیل شوند و پس از گذشت چند ماه از بین بروند. همچنین این کیست‌ها ، شایع‌ترین نوع کیست هستند.

 

کیست‌های لوتئال: این کیست نسبت به نوع قبلی نادرتر است. و پس از آزاد کردن تخمک از فولیکول، بافتی به عنوان کورپوس لوتئوم به جا می‌ماند. این کیست هنگام ایجاد می‌شود که کورپوس لوتئوم با خون پر شود که البته پس از چند ماه از بین می‌رود.

 

 ۲. کیست‌های پاتولوژیک (Pathological cysts)

این نوع کیست دو نوع دارد:

کیست‌های درموئید (Dermoid cysts): کیست‌های ترموئید غالباً خوش خیم هستند. از سلول‌های سازنده تخمک تشکیل می‌شوند و تنها با جراحی برداشته می‌شوند.

 

کیست‌های آدنوما (Cysts adenomas): این کیست‌ها از سلول‌های بیرونی تخمدان که آن را در بر گرفته، تشکیل می‌شود. برخی از این کیست‌ها دارای مایعی غلیظ و مخاطی هستند در حالی که مابقی با آب پر شده‌اند. این کیست‌ها به تخمدان چسبیده و با این کار می‌توانند رشد قابل توجهی داشته باشند. کیست‌های آدنوما معمولا سرطان زا نیستند و با جراحی باید برداشته شوند.

 

راه تشخیص چگونه است؟

در معاینات لگن است که امکان دارد پزشک بتواند کیست تخمدان را تشخیص دهد. بر اساس اینکه کیست از چه نوعی است، پزشک تست‌ها و آزمایشاتی انجام می‌دهد تا تشخیص نهایی و راه درمان مشخص شود. چند مورد از آزمایشاتی که موجب تشخیص کیست‌های تخمدان می‌شود:

  • سونوگرافی لگنی (pelvic ultrasound)
  • لاپاراسکوپی (Laparoscopy)
  • آزمایش خون ۱۲۵ CA یا ۱۲۵ Cancer antigen)
  • سی تی اسکن
  • ام‌آرآی

 

 

راه درمان کیست تخمدان چیست؟

برای کیست تخمدان، طیف وسیعی از درمان وجود دارد. ممکن است روش درمان فردی با فرد دیگر متفاوت باشد و به همین علت افراد نباید راه‌های درمانشان را با یکدیگر مقایسه کنند.

بر اساس فاکتورهایی مانند سن، نوع و اندازه کیست و علائمی که بیمار دارد، پزشک معالج روش‌های درمانی را اعمال می‌کند.

  • زیر نظر داشتن بیمار: در این روش ابتدا باید صبر کرد بعد از چندماه دوباره آزمایشات تشخیصی را انجام داد. چرا که باید دید همچنان اثری از کیست‌ها وجود دارد یا خیر. در این روش اگر بیمار از خود علائم خاصی نشان ندهد یا آزمایشات یک کیست ساده را نشان دهد، بیمار باید به دقت تحت نظر باشد. از بیمار خواسته می‌شود بعد از گذشت چند ماه دوباره به پزشک مراجعه کند و با دادن سونوگرافی لگنی، تغییرات کیست برسی شود.
  • دارو: در این روش از داروهای ضد بارداری و هورمونی برای درمان فرد استفاده می‌شود. که از تشکیل دوباره کیست‌ها جلوگیری می‌کند. البته قرص‌های ضد بارداری توانایی کوچک کردن کیست های تخمدان را ندارند.
  • جراحی: اگر کیست آنقدر بزرگ شده شده باشد و پس از دو یا سه دوره چرخه‌ی قاعدگی در بدن باقی بماند، پزشکان عمل جراحی را پیشنهاد می‌کنند.

در بسیاری از موارد تنها تخمدانی برداشته می‌شود که کیست‌ها در آن وجود دارند. و مابقی تخمدان‌ها دست نخورده باقی می‌ماند.

 

چه کسانی بیشتر مبتلا به این بیماری می‌شوند؟

خطر ابتلا در افرادی که مشکلات هورمونی، آندومتریوز، عفونت لگن و سابقه کیست تخمدان قبلی داشته باشند، بیشتر است.

 

چگونه می‌توان از ابتلا جلوگیری کرد؟

تقریبا می‌توان گفت هیچ راهی برای جلوگیری از مبتلا شدن به کیست تخمدان وجود ندارد. اما شما می‌توانید با آزمایشات منظم و مراجعه به پزشک چند وقت یکبار، اطمینان حاصل کنید که خبری از این کیست‌ها نیست.

 

آیا تا کنون به این بیماری مبتلا شده‌اید؟ چه روشی برای درمان شما استفاده شد؟

 

برای مطالعه مقالات بیشتر کلیک کنید.

 

برگشت به بالا